terug naar de eerste pagina

 


ANSICHTKAARTEN VAN LEIDEN IN VROEGER TIJDEN

Deze afbeeldingen van oude ansichtkaarten kunnen worden aangeklikt voor een grotere weergave.
Let er op dat u zo'n grotere weergave afsluit met de rode X knop rechtsboven!

 
  

De foto voor de ansichtkaart is vermoedelijk gemaakt op de voetbrug die van de Haven naar de Varkenmarkt leidt. Bij de moderne opname (gecopieerd uit Google Streetview) staat men halverwege de Havenkade. Daardoor staat de Zijlpoort nu rechts van het gebouw aan de kop van de haven!

Het afgebeelde passagiersschip is waarschijnlijk één van de van de vaartuigen van de in 1852 opgerichte Leidsche Stoombootmaatschappij 'De Volharding', die diensten op Amsterdam onderhield. Zie http://www.sdu.nl/pdf/Binnenwerk400jaarOV.pdf, in het bijzonder pagina 399.

 
  

 
De situatie bij de Morspoort is bijna niet veranderd. Wel is het opvallend dat thans aan de eerste Binnenvestgracht (links van de poort) een gebouw met een trapgevel staat. Dat was in 1900 - toen de kaart werd verstuurd naar ene Pauline - nog niet het geval. In de gevel van dat gebouw staat de bestemming: "R.K. Wijkverpleging".

 

Openbaar vervoer begon in Leiden in 1879 met de paardentramlijn. Later kwam er met de uitbreiding van het net een stoomtram en in 1924 en 1932 elektrische trams: de Blauwe Tram en de Gele Tram. In 1961 was het voorbij en werden alle tramverbindingen vervangen door buslijnen.
Op de grote afbeelding, daterend van even na 1900, is in de verte de paardentram te zien. De "Vergulde Turk" was in 1900 in gebruik genomen als café-restaurant. Misschien is daarom de foto gemaakt: om de aandacht op het nieuwe etablissement te vestigen.
Rechtsboven is de paardentram dichterbij en is zojuist de Stadsgehoorzaal en de Societeit Minerva gepasseerd. Men kon toen nog veilig midden op straat lopen...
De stoomtram die ooit over de Rijnsburgerweg reed, in de richting van Haarlem, ziet men op de afbeelding rechtsonder.

In 1915 - toen ene Aalt Blom deze prentbriefkaart stuurde aan zijn broer in Kampen met de eenvoudige zin "Gegroet van uw broer" - was de paardentram verdwenen. Boven de Breestraat was electrische bedrading aangebracht en er was nieuw "rollend materieel" aangeschaft. Bovendien was de rails verdubbeld.
Maar het ging nog even gemoedelijk toe als in 1900: de politieman lijkt geen aanstalten te maken om de jongen, die zich door de tram laat voorttrekken, tot de orde te roepen. En de man links neemt er eens rustig de tijd voor om de werkzaamheden van de fotograaf gade te slaan ...

 

De Blauwpoortsbrug heeft al heel wat veranderingen ondergaan.
Op deze ansichtkaart uit 1910, waarvoor de foto werd gemaakt vanaf de eerste verdieping op de hoek van de Haarlemmerstraat, is het brughuisje nog niet aanwezig. De "krul", waarin toevalligerwijs een man zijn behoefte staat te doen, is er niet meer. En zo te zien zijn er "op" de Steenstraat (zoals men dat in Leiden zegt) nog geen restaurantjes zoals nu, maar voornamelijk woonhuizen.
De brug zelf is tegenwoordig zeker tweemaal zo breed, maar de tramrails is al een halve eeuw niet meer nodig en is dus bij een van de herstellingen weggehaald. Het openbaar vervoer bestaat nu immers uit bussen.
Het is voor de Nederlandse kunstgeschiedenis een gedenkwaardige plek, want in het tweede huis links naast de Morsstraat ging in 1916 een 33-jarige kunstenaar wonen: Theo van Doesburg - samen met Piet Mondriaan een van de initiators van "De Stijl". Tegenwoordig herinnert een bijzonder patroon in zwart en wit in het wegdek vóór het huis ons daaraan.

 

U kent het misschien nog wel, het oude station dat in 1955 in gebruik werd genomen - zeker als u wat ouder bent. Het had nog na-oorlogse trekken van zakelijkheid en eenvoud. De grote vernieuwing was echter aan de sporenkant, want die lagen op een dijk, waardoor bijvoorbeeld de hinderlijke spoorbomen bij de Rijnsburgerweg konden worden vervangen door een tunnel (die nog altijd bestaat). Herinnert u zich de gevaarlijke oversteek nog, vanaf de Stationsweg naar het station?
Als het aan de plannenmakers ligt wordt het rond het huidige station, dat in 1997 geopend werd, trouwens helemaal anders. Als u op het kleine plaatje klikt krijgt u in het groot te zien hoe men zich de ruimte aan de kant van het LUMC voorstelt. Het is volgens de plannen in 2032 zover.


terug naar het begin


CHINESE SCHILDERKUNST

Om te beginnen willen wij de schilderijen (eigenlijk zijn het geschilderde reproducties, want de echte stukken zijn onbetaalbaar) bij u introduceren.

Voor de zwijgende, vaak in groepsverband recht voor zich uit kijkende Chinezen is de in 1958 geboren kunstenaar Zhang Xiaogang verantwoordelijk. Hij werd in 1958 geboren in de stad Kunming, in de Chinese provincie Yunnan.

Hij groeide dus op in de roerige jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, en maakte onder andere de Culturele Revolutie mee. Deze jeugd zou Xiaogang inspireren voor zijn latere kunstwerken. Over de Culturele Revolutie zei Zhang later in een interview: "Voor mij is de Culturele Revolutie een psychisch fenomeen, geen historisch feit". Hij wil daarmee natuurlijk uitdrukken dat hij nooit meer loskomt van de ingrijpende gebeurtenissen van zijn jeugdjaren en dat hij de dingen van nu alleen maar kan zien in het licht van wat er toen plaatsgreep.

Als 24-jarige, in 1982, voltooide Zhang zijn schildersopleiding, die hij had gevolgd aan een van de belangrijkste Chinese kunstacademies en hij voegde zich bij een groep van jonge Chinese avant-garde-artiesten. Xiaogang was geïntrigeerd door de kunst van onder andere Salvador Dalí en Picasso.

Zhang's magnum opus is tot op heden zijn Bloodline: the Big Family-serie.
Deze serie bestaat uit enkele honderden portretten, die geschilderd zijn in een voor Zhang zeer typerende stijl. De personen op deze schilderijen zien er op het eerste gezicht zeer kalm uit, maar, aldus Xiaogang, daaronder zit een geweldige emotionele turbulentie.
Opvallend aan deze werken zijn de spontane vlakjes, die niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk bepaalde details achter de zichtbare verschijning ontbloten. Zo is op het schilderij Bloodline: The Big Family No.2 een echtpaar met een kind, aangekleed, te zien, maar is het geslachtsdeel van het kind bloot.
Op veel van Zhangs andere schilderijen heeft een klein deel van de linkerhelft van het hoofd een afwijkende kleur gekregen. Deze vlakken kunnen op verschillende manieren opgevat worden: ze geven de afgebeelde personen iets persoonlijks, en kunnen daardoor gezien worden als een stukje individualiteit in de conformiteit van de Chinese massa (speciaal tijdens het bewind van Mao Zedong). Ook kunnen ze beschouwd worden als een barst in een masker van perfectie.

De "reproducties" in de wachtkamer geven weliswaar een goede indruk van Zhangs werk, maar u moet wèl weten dat de echte schilderijen een heel ander formaat hebben. Zie de foto links hieronder van de schilder in zijn atelier. Dat grote formaat is typerend voor de hedendaagse Chinese kunst. Dat bleek bijvoorbeeld vorig jaar tijdens de zomertentoonstelling op het Lange Voorhout in Den Haag (foto rechts)


De breeduit lachende mannenkoppen, die wij u als contrast met het werk van Zhang Xiaogang laten zien, tonen een geheel ander type Chinezen. Hun blijheid heeft iets verontrustends - alsof het niet helemaal echt is, maar een masker, voor de buitenwereld opgezet.

Net als bij het werk van Zhang Xiaogang gaat het hier, bij het werk van Yue Minjun, om geschilderde "reproducties": voor de schilderijen-in-het-echt gaat het om duizenden ja zelfs tienduizenden euro's per stuk.

Yue Minjun werd in 1962 geboren en ook hij heeft de Culturele Revolutie dus nog meegemaakt. De sociale en economische veranderingen van de tijd nadien zijn in Yue's beleving (en in die van meer kunstenaars in China) niet alleen maar verbeteringen. Hun artistieke reactie daarop is niet vrij van cynisme. Er is zelfs een term voor: "Chinees cynisch realisme".

Als je meer van Yue's werk (links) ziet wordt het duidelijk dat die aanduiding terecht is gekozen. Een Chinese kunstcriticus noemt zijn werk en dat van zijn leeftijdgenoot Geng Jianyi (rechts) "een cynisch antwoord op het spirituele vacuum en waan van het huidige China".


Deze schilderijen en deze kunstenaars zijn in Nederland bekend geworden door een reizende tentoonstelling "Facing China", die in 2011 in het Singer Museum in Laren werd gehouden: zie http://facingchina.com/index.php/site/page/category/featured_artists.


terug naar het begin

KIJKKASTJES VAN LUC BOYER













tekst volgt














terug naar het begin

SCHILDERIJEN VAN ADRIAN STAHLECKER













tekst volgt














terug naar het begin

BEELDJES VAN JESÚS DE CURIÁ













tekst volgt














terug naar het begin

WAAIERS VAN STOF, KANT EN PAPIER













tekst volgt









































terug naar het begin